یکی از مهم‌ترین مراحل یادگیری گیتار، آشنایی با فرت برد و نت‌های قابل اجرا روی گیتار است. در این مطلب قصد داریم شما را با سیم‌های گیتار، فرت‌برد و نت های گیتار آشنا کنیم و برای این کار چند تمرین موثر را معرفی خواهیم کرد.
چرا با فرت‌برد آشنا شویم؟
یکی از مهم‌ترین نتایج یادگرفتن فرت‌برد و جایگیری نت‌ها، افزایش سرعت نوازندگی است. بساری از نوازندگان، شردینگ را یک تکنیک فیزیکی می‌دانند. با این وجود که سرعت انگشتان در نوازندگی موثر است، سرعت یادآوری نت‌ها و انتخاب آن‌ها روی دسته نیز در اجرای سریع قطعات بی‌تاثیر نیست. با یادگرفتن جای گیری نت‌ها، می‌توانید به راحتی آن‌ها را روی دسته پیدا کنید و به این ترتیب ذهن سریع‌تر و خلاق‌تری داشته باشید.
بسیاری از نوازندگان می‌توانند هر نتی را روی دسته پیدا کنند. هرچند برای افزایش کیفیت نوازندگی خود، باید جایگاه نت‌ها را بلافاصله به یاد آورید. سرعت یک آهنگ معمولی 120bpm (هر دو ثانیه یک ضرب) روی مترونوم است. پس بداهه‌نوازی در چنین سرعتی نیازمند یادگیری دقیق فرت‌برد خواهد بود.
چگونه نت‌های فرت‌برد را یاد بگیریم؟
یادگرفتن نت‌های گیتار سخت نیست اما نیازمند تمرین است. بسیاری از افراد در میانه‌ی این فرآیند خسته می‌شوند. در بسیاری موارد دلیل این خستگی استفاده از روش‌های اشتباه است. همچنین بهتر است به دنبال راه‌های میانبر برای یادگیری نت‌های گیتار نروید. بهترین راه برای یادگیری نت‌های فرت‌برد، استفاده از چند روش یادگیری و ترکیب آن‌ها با یکدیگر است. این روش جذاب‌تر و موثرتر از روش‌های معمول یادگیری نت‌های گیتار است.
یادگیری ارتباطات
ذهن انسان معمولا با ربط دادن دو ایده به یکدیگر آن‌ها را در حافظه‌ی خود ثبت می‌کند. هدف این است که وقتی یک نت را می‌شنوید بتوانید آن را روی فرت‌برد پیدا کنید. پس در حین تمرین باید آن را به صدا در می‌آورید و در عین حال جایگاه آن را روی صفحه انگشت‌گذاری (با دیدن فرت‌برد و بدون دیدن آن) به ذهن بسپارید. تمامی این عوامل می‌توانند با هم ترکیب شوند و یک روش یادگیری چند بعدی را به وجود بیاورند. در ادامه تمرین‌هایی را مشاهده خواهید کرد که صدا و جایگاه هر نت را برای یادگیری بهتر با هم ترکیب می‌کنند.
تمرین کردن
احتمالا پیش آمده که درسی را چند ساعت قبل از امتحان مطالعه کنید و در نهایت اکثر مطالب را موقع پاسخگویی به سوالات از یاد برده باشید. اگر فرت‌برد را نیز با سرعت یاد بگیرید، به زودی آن را فراموش خواهید کرد. ذهن انسان اطلاعات حافظه‌ی کوتاه‌مدت را در زمان خواب به حافظه‌ی بلندمدت منتقل می‌کند. بهتر است هر روز ۱۰ تا ۲۰ دقیقه فرت‌برد را تمرین کنید و تمرین‌های بیشتر را به روز بعد واگذار کنید.
از چه روش‌هایی دوری کنیم؟
در ادامه لیستی از چند روش غیرکاربردی و خسته کننده را می‌بینید که معمولا در یادگیری فرت‌برد به شما کمک چندانی نخواهند کرد.
- بهتر است جایگیری نت‌های گیتار در بالای فرت‌برد را به صورت تصویری حفظ نکنید. این روش نه تنها خسته‌کننده است بلکه تنها جایگیری این نت‌ها را به شما یاد می‌دهد. در صورتی که بهتر است در زمان یادگیری، جایگاه نت‌ها را با صدای آن‌ها تطبیق دهید.
- بسیاری از نوازندگان تنها فرت‌های ۱ تا ۱۲ را یاد می‌گیرند و به این دلیل که جایگری نت‌ها از فرت ۱۳ مجددا تکرار می‌شوند، از یادگیری آن‌ها صرف نظر می‌کنند. در صورتی که فاصله‌ی فرت‌های بالایی گیتار بسیار کمتر است و صدای آن‌ها نیز کاملا با نت‌های پایین متفاوت است. به همین دلیل یادآوری ذهنی و فیزیکی آن‌ها نیازمند تمرین جداگانه است.
- بسیاری از گیتاریست‌ها، تنها نت‌های سیم‌های پنجم و ششم را یاد می‌گیرند و سپس سایر نت‌ها را از طریق این دو سیم پیدا می‌کنند. برای یادآوری سریع‌تر بهتر است تمامی سیم‌ها را یاد بگیرید.
- بهتر است در هر تمرین تعداد محدودی از نت‌ها را یاد بگیرید و بیش از حد به حافظه‌ی خود فشار نیاورید. اکثر هنرجویان توانایی یادگیری ۷ نت را در هر تمرین دارند. بهتر است خود را به همین تعداد محدود کنید و مطمئن شوید همین نت‌ها را به خوبی یاد می‌گیرید.
پیش از تمرین به چه مواردی توجه کنیم
در این بخش اطلاعات اولیه‌ای را در اختیار شما خواهیم گذاشت که در اجرای این تمرین‌ها (و یادگیری گیتار) ضروری هستند.
شماره‌ی سیم‌ها و کوک استاندارد
سیم‌ها از باریک‌ترین سیم (سیم ۱) به ضخیم‌ترین سیم (سیم ۶) شماره‌گذاری می‌شوند. از چپ به راست، کوک گیتار به شکل روبرو است: E-A-D-G-B-E. به این کوک، کوک استاندارد می‌گویند.
در موسیقی هفت نت وجود دارد: دو (C)، ر (D)، می (E)، فا (F)، سل (G)، لا (A)، سی (B). هرچند در گیتار بیشتر از هفت نت قابل اجرا هستند. به همین دلیل نام این نت‌ها، مجددا تکرار می‌شوند. به عنوان مثال نت بعد از سی، دو است.
شماره‌ی فرت‌ها
فرت‌ها از سردسته‌ی گیتار به سمت بدنه شماره‌گذاری می‌شوند. فرت‌ها از شماره‌ی ۱ شروع می‌شوند. هرچند گاهی حالت دست‌باز را به عنوان فرت صفر (o) نشانه‌گذاری می‌کنند. برای اجرای نت باید سیم‌ها را قبل از فرت به سمت پایین فشار دهیم.
حرکت بر سطح دسته
گیتاریست‌ها می‌توانند در طول دسته جابجا شوند یا اینکه از عرض دسته استفاده کنند.
جایگاه نت‌ها روی فرت‌برد
سیم اول (E)
سیم دوم (B)
سیم سوم (G)
سیم چهارم (D)
سیم پنجم (A)
سیم ششم (E)
جایگیری تمامی نت‌ها
نت‌ها و تبلچر پایین، تمامی نت‌های قابل اجرا روی گیتار را نشان می‌دهند. برخی از نت‌ها تنها در یک جایگاه قابل اجرا هستند. هرچند برخی نت‌های دیگر را می‌توان گاهی در ۵ سیم مختلف اجرا کرد.
این تمرین‌ها ساده هستند، هرچند بهتر است در زمان انجام آن‌ها نکات زیر را رعایت کنید.
- تنها از یک انگشت برای اجرای نت‌ها استفاده نکنید. بلکه به دنبال کمترین میزان جابجایی دست برای اجرای قطعه بگردید.
- همانطور که می‌بینید برای نت‌های سی-دو و می-فا از نت‌های سیاه استفاده شده است. این نت‌ها نیم‌پرده با یکدیگر فاصله دارند. در نت‌هایی که فاصله‌ی آن‌ها یک‌پرده است، از نت‌های سفید استفاده شده است. از این راه می‌توانید فاصله‌ی نت‌ها را بهتر درک کنید.
- نام نت‌ها را همزمان با اجرا، با خود زمزمه کنید، تا صدای نت‌ها را با نام آن‌ها مطابقت دهید.
- دست چپ خود را نگاه کنید و نت‌ها را با جایگاه آن‌ها مطابقت دهید.
- نت‌ها را با دقت بشنوید. سعی کنید صدای آن‌ها و جایگاه آن‌ها را بدون نگاه‌کردن به فرت‌برد تشخیص دهید.
- نت‌ها را در هر دو حالتِ نگاه‌کردن به فرت‌برد و بدون نگاه‌کردن به آن بشنوید.
- به ارتباط نقطه‌های مشخص شده روی فرت‌برد گیتار (و بالای فرت‌برد) و صدای نت‌ها توجه کنید.
- مترونوم را روی 60bpm (یک ضرب در ثانیه) تنظیم کنید و پس از مدتی سرعت تمرین را 20bpm دیگر بالا ببرید. سرعت را تا جایی بالا ببرید که همچنان نت‌ها به شکل واضح و صحیح اجرا شوند. اگر سرعت بیش از حد بالا است، آن را کمتر کنید تا به نواختن نت‌های اشتباه عادت نکنید.
پیشروی نت‌ها روی سیم ششم
بهتر است جایگاه دست خود را از حالت دست‌باز به فرت پنجم، دهم، پانزدهم و نوزدهم تغییر دهید و فرت‌های میانه را با انگشت‌های دیگر اجرا کنید. هرچند ممکن است جابجایی دست در حالت‌های دیگر برای شما آسان‌تر باشد. پس سعی کنید دست را آزادانه تکان دهید و روش مناسب خود را پیدا کنید.
حرکت رو به عقب روی سیم ششم
مانند حرکت قبل، روش‌های مختلفی را برای جابجایی دست امتحان کنید.
آکوردهای ماژور با نت پایه روی سیم ششم
پیشروی روی سیم پنجم
حرکت رو به عقب روی سیم پنجم
آکوردهای ماژور با نت پایه روی سیم پنجم
منبع: Guitar Lessons World
